Lưu ý những triệu chứng của bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược dạ dày thực quản là hiện tượng các chất dịch dạ dày vượt qua lỗ tâm vị trào lên thực quản. Bệnh ngày càng trở lên phổ biến tuy nhiên việc nhận biết bệnh tương đối khó do dễ nhầm lẫn với các bệnh khác.

1. Ợ hơi

Hơi được sinh ra trong quá trình tiêu hóa thức ăn. Bình thường hơi được thoát ra ngoài qua hậu môn, nhưng khi cơ thắt thực quản dưới bị giãn ra, hơi sẽ thoát ra ngoài qua đường miệng. Triệu chứng ợ hơi này là dấu hiệu đầu tiên của bệnh trào ngược dạ day thực quản.

Tuy nhiên không phải khi nào ợ hơi cũng là dấu hiệu của bệnh trào ngược dạ dày. Thông thường sau khi ăn no hoặc uống các loại đồ uống có gas như bia , rượu, nước ngọt thì dạ dày thường có phản xạ ợ để đẩy bớt hơi ra ngoài – ợ hơi lúc này được gọi là ợ hơi sinh lý. Ngược lại với ợ hơi sinh lý, ợ hơi bệnh lý xảy ra ngay cả khi bạn đang đói hoặc không hề uống bất cứ đồ uống nào. Bạn cần chú ý tránh nhầm lẫn giữa hai triệu chứng ợ hơi khác nhau này.

2. Ợ nóng, ợ chua

Ợ chua là hiện tượng dịch acid trong dạ dày trào ngược lên thực quản rồi lên miệng khiến người bệnh có cảm giác chua ở miệng. Đây là dấu hiệu tương đối chắc chắn báo hiệu việc bạn mắc phải bệnh lý về dạ dày.

Khi dịch acid dạ dày trào ngược tiếp xúc với niêm mạc thực quản sẽ khiến bệnh nhân có cảm giác nóng, nóng rát như lửa đốt. Bệnh nhân nhiều khi cảm thấy nóng rát từ thượng vị rồi lan dọc lên sau xương ức. Ợ nóng thường xảy ra sau khi ăn từ 30 đến 60 phút. Ợ nóng là triệu chứng trào ngược dạ dày điển hình nhất thường gặp ở người trưởng thành.

3. Buồn nôn, nôn

Ở mức độ nặng hơn, không còn là hơi, dịch vị trào ngược lên thực quản nữa mà cả thức ăn cũng dễ dàng trào lên. Thường thì người bệnh dễ buồn nôn, nôn khi đánh răng hoặc ngay sau ăn no. Ở bệnh nhân bị trào ngược, khi chịu cùng một tác động như say tàu xe, các loại thuốc điều trị ung thư… thì khả năng dễ nôn hơn so với người bình thường.

Trào ngược dạ dày thực quản cũng gặp phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, tuy nhiên nó được xem như một hiện tượng sinh lý bình thường. Triệu chứng trào ngược dạ dày điển hình nhất ở trẻ em là nôn trớ. Do hệ tiêu hóa của trẻ còn non nớt nên mẹ cần chú ý tới biểu hiện này ở trẻ để có cách chăm sóc bé tốt nhất.

4. Đau, tức ngực

Đau, tức ngực là biểu hiện của nhiều bệnh khác nhau như tim mạch, phế quản và trào ngược dạ dày. Đối với từng bệnh, nguyên nhân gây đau, tức ngực rất khác nhau. Ở bệnh nhân mắc trào ngược dạ dày thực quản, khi acid dạ dày trào lên phần thực quản đoạn chạy qua ngực, acid dạ dày này kích thích vào đầu mút các sợi dây thần kinh trên bề mặt niêm mạc thực quản gây hiện tượng đau, tức ngực.

Bệnh nhân có thể phân biệt đau, tức ngực do trào ngược dạ dày và đau, tức ngực do các nguyên nhân khác qua bảng phân tích dưới đây:

5.Khàn giọng, đau họng, hen

Hiện tượng khàn giọng, đau họng là do dây thanh quản bị viêm tấy do acid dạ dày trào ngược lên thực quản tác động vào. Triệu chứng này thường dễ nhầm sang triệu chứng bệnh về hô hấp nên khi để lâu ngày có thể chuyển thành ho, hen.

6. Nhiều nước bọt

Một triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản khác thường gặp là nhiều nước bọt. Khi acid dạ dày trào ngược lên, một phản xạ tự nhiên là cơ thể sẽ tiết nước bọt để trung hòa lượng acid này. Tuy nhiên, lượng nước bọt tiết ra nhiều gây khó chịu cho người bệnh, nó cũng là một dạng khác của chứng ợ nóng.

7. Khó nuốt

Khi acid dạ dày trào ngược với tần suất lớn sẽ ảnh hưởng tới niêm mạc thực quản gây phù nề, là nguyên nhân gây ra hiện tượng khó nuốt. Niêm mạc sưng tấy này khi lành sẽ để lại sẹo gây chít hẹp thực quản, làm tăng cảm giác khó nuốt ợ bệnh nhân.

8. Đắng miệng

Triệu chứng đắng miệng trong bệnh trào ngược dạ dày là hiện tượng dịch dạ dày trào ngược lên thực quản rồi lên miệng có kèm theo dịch mật. Thường ở bệnh nhân có sự rối loạn thần kinh dạ dày hay sự đóng mở quá mức van môn vị, dịch mật sẽ bị trào ngược từ tá tràng vào dạ dày, theo các chất dịch dạ dày trào lên thực quản.

Hiện tượng đắng miệng có thể gây ra bởi rất nhiều nguyên nhân. Nếu bạn bị đắng miệng kèm theo các triệu chứng như ợ hơi, ọ nóng, ợ chua thì khả năng cao bạn bị mắc trào đồng thời trào ngược dạ dày và trào ngược dịch mật. Đặc biệt, những người đã từng trải qua phẫu thuật túi mật thì dễ mắc phải dịch mật trào ngược hơn.

Chăm sóc dinh dưỡng cho người bệnh

Thay đổi lối sống là bước điều trị đầu tiên và quan trọng nhất:

  • Thay đổi chế độ ăn: kiêng rượu bia, cà phê, thuốc lá, thức ăn có nhiều dầu mỡ, thức ăn chua, cay, nước uống có ga.
  • Thói quen ăn uống: Không ăn bữa ăn quá no, nên chia làm nhiều bữa ăn ít hơn, không ăn muộn vào buổi tối, không nằm trong 2 giờ sau khi ăn, không uống quá nhiều nước trong khi ăn.
  • Ngủ nằm đầu cao 15cm so với chân.
  • Giảm cân nếu thừa cân, béo phì.
  • Ngưng các thuốc kích thích dạ dày.

 Những thức ăn người bị chứng trào ngược dạ dày thực quản không nên ăn:

  • Thức ăn có nhiều dầu mỡ. Những thức ăn này làm sức co của cơ vòng dưới thực quản giảm, làm cho thức ăn tồn đọng lâu trong dạ dày, do đó làm trào ngược dễ xuất hiện.
  • Trái cây tốt cho sức khỏe, tuy nhiên cũng có một số trái cây làm cho trào ngược dạ dày thực quản nặng thêm: cam, chanh, bưởi, cà chua, cóc, me… các loại trái cây này có thành phần acid nhiều. Người bị trào ngược dạ dày thực quản nên hạn chế ăn, đặc biệt là trái cây chua.
  • Chocola: có chứa chất là methyxanthine chất này làm giảm co thắt cơ vòng dưới thực quản, do đó trào ngược dịch dạ dày vào thực quản.
  • Tiêu, ớt, hành, tỏi, bạc hà… gây kích thích dạ dày làm tăng khả năng trào ngược.

Các thức ăn dưới đây có thể làm bớt triệu chứng trào ngược:

  • Yaourt
  • Bơ làm từ đậu phộng
  • Các thực phẩm giàu chất xơ: các thực phẩm giàu chất xơ tốt cho sức khỏe, tốt cho vấn đề tiêu hóa và làm giảm trào ngược dạ dày thực quản. Thực phẩm giàu chất xơ: đu đủ, các loại đậu, táo, bơ, bông cải, atiso…

Đây là một bệnh mãn tính vì vậy việc điều trị phải lâu dài, ngay cả khi đã hết triệu chứng. Thay đổi lối sống phối hợp, cộng thêm một số thuốc trong thời gian dài là cách thức điều trị có hiệu quả.

Những bệnh nhân có triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản mãn tính, tái phát nhiều lần nên đến khám bác sĩ để được chẩn đoán chính xác và có phương pháp điều trị hiệu quả nhất.

Trung tâm Sức Khỏe Việt Nam